Όταν αγοράζουμε ψάρια ή θαλασσινά, η προσοχή μας συνήθως στρέφεται στην εμφάνιση και στη φρεσκότητα του προϊόντος. Ωστόσο, υπάρχει ένα ακόμη πολύ σημαντικό εργαλείο που μας δίνει πολύτιμες πληροφορίες: η ετικέτα του προϊόντος.
Για τον επαγγελματία του κλάδου, η σωστή ανάγνωση της ετικέτας δεν αποτελεί απλώς μια τυπική διαδικασία. Είναι βασική δεξιότητα που σχετίζεται με την ποιότητα, τη νομοθεσία, την ιχνηλασιμότητα και την υπεύθυνη διαχείριση των αλιευμάτων.
Ας δούμε ποια είναι τα σημαντικότερα στοιχεία που πρέπει να γνωρίζουμε.
1. Η εμπορική ονομασία του είδους
Το πρώτο στοιχείο που συναντάμε είναι η εμπορική ονομασία του ψαριού.
Πρόκειται για το όνομα με το οποίο το προϊόν κυκλοφορεί στην ελληνική αγορά, όπως για παράδειγμα:
- Τσιπούρα
- Λαβράκι
- Μπακαλιάρος
- Σαρδέλα
- Γλώσσα
Η σωστή αναγραφή της εμπορικής ονομασίας είναι υποχρεωτική και βοηθά τον καταναλωτή να γνωρίζει τι ακριβώς αγοράζει.
2. Η επιστημονική ονομασία
Δίπλα στην εμπορική ονομασία αναγράφεται πάντοτε και η επιστημονική ονομασία του είδους (λατινική ονομασία).
Για παράδειγμα:
Λαβράκι – Dicentrarchus labrax
Η επιστημονική ονομασία αποφεύγει οποιαδήποτε σύγχυση που μπορεί να προκύψει από διαφορετικές τοπικές ονομασίες και αποτελεί τον ασφαλέστερο τρόπο ταυτοποίησης ενός είδους.
Για τους επαγγελματίες αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο κατά τις παραλαβές και τον ποιοτικό έλεγχο.
3. Μέθοδος παραγωγής
Ένα ακόμη βασικό στοιχείο της ετικέτας είναι ο τρόπος παραγωγής του προϊόντος.
Η νομοθεσία προβλέπει ότι πρέπει να αναγράφεται εάν το προϊόν είναι:
- Αλιευμένο στη θάλασσα
- Αλιευμένο σε γλυκά νερά
- Προϊόν υδατοκαλλιέργειας
Η πληροφορία αυτή δεν αποτελεί ένδειξη ανώτερης ή κατώτερης ποιότητας. Αντίθετα, ενημερώνει τον καταναλωτή για την προέλευση του προϊόντος και συμβάλλει στη διαφάνεια της αγοράς.
4. Περιοχή αλίευσης (FAO)
Στα αλιευμένα ψάρια αναγράφεται επίσης η περιοχή αλίευσης, σύμφωνα με τη διεθνή ταξινόμηση του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO).
Η πληροφορία αυτή βοηθά στην ιχνηλασιμότητα του προϊόντος και επιτρέπει στον επαγγελματία να γνωρίζει από ποια θαλάσσια περιοχή προέρχεται το αλίευμα.
Για παράδειγμα, η ένδειξη FAO 37 αφορά τη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα.
5. Εργαλείο αλιείας
Σε αρκετές περιπτώσεις η ετικέτα αναφέρει και το εργαλείο με το οποίο αλιεύθηκε το ψάρι.
Ενδεικτικά μπορεί να αναγράφονται:
- Δίχτυα
- Παραγάδι
- Τράτα
- Γρι-γρι
Η πληροφορία αυτή συνδέεται με τη διαφάνεια της παραγωγής αλλά και με τη βιώσιμη διαχείριση των αλιευμάτων, καθώς διαφορετικές μέθοδοι αλιείας έχουν διαφορετικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
6. Ιχνηλασιμότητα
Η ιχνηλασιμότητα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες έννοιες στη σύγχρονη αγορά τροφίμων.
Μέσα από τα στοιχεία της ετικέτας, κάθε προϊόν μπορεί να συνδεθεί με την προέλευσή του, τον παραγωγό, τον τρόπο παραγωγής και τη διαδρομή που ακολούθησε μέχρι να φτάσει στον καταναλωτή.
Σε περίπτωση οποιουδήποτε προβλήματος, η σωστή ιχνηλασιμότητα επιτρέπει τον άμεσο εντοπισμό της παρτίδας και προστατεύει τόσο τον καταναλωτή όσο και τον επαγγελματία.
Γιατί όλα αυτά είναι σημαντικά;
Πολλοί πιστεύουν ότι η ετικέτα είναι απλώς μια υποχρέωση της νομοθεσίας.
Στην πραγματικότητα, αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο επαγγελματικής γνώσης.
Ένας σωστά εκπαιδευμένος επαγγελματίας δεν περιορίζεται στο να αναγνωρίζει ένα ψάρι από την εμφάνισή του. Γνωρίζει να αξιοποιεί όλες τις πληροφορίες που συνοδεύουν το προϊόν, ώστε να αξιολογεί την προέλευση, να διασφαλίζει τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία και να ενημερώνει υπεύθυνα τον πελάτη.
Η γνώση αυτή συμβάλλει στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης του καταναλωτή και αποτελεί βασικό στοιχείο επαγγελματισμού στον χώρο των αλιευμάτων.
Συμπέρασμα
Η σωστή ανάγνωση της ετικέτας ενός ψαριού δεν αφορά μόνο τις ελεγκτικές αρχές ή τις μεγάλες επιχειρήσεις. Αφορά κάθε επαγγελματία που επιθυμεί να εργάζεται με γνώση, υπευθυνότητα και σεβασμό προς το προϊόν και τον καταναλωτή.
Η κατανόηση στοιχείων όπως η επιστημονική ονομασία, η μέθοδος παραγωγής, η περιοχή αλίευσης, η ιχνηλασιμότητα και οι πληροφορίες επισήμανσης αποτελεί πλέον απαραίτητη δεξιότητα για όσους δραστηριοποιούνται στον χώρο των ψαριών και των θαλασσινών.
Βιβλιογραφία
1. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1379/2013 σχετικά με την κοινή οργάνωση των αγορών προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας.
2. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1169/2011 σχετικά με την παροχή πληροφοριών για τα τρόφιμα στους καταναλωτές.
3. Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). Fisheries and Aquaculture Department – Seafood Traceability and Labelling.
4. European Commission. Marketing Standards and Consumer Information for Fishery and Aquaculture Products.
5. D’Amico, P., Armani, A., Gianfaldoni, D., & Guidi, A. (2016). New provisions for the labelling of fishery and aquaculture products: Difficulties in the implementation of Regulation (EU) No 1379/2013. Marine Policy, 71, 147–156.
6. Paolacci, S., et al. (2021). Labels on seafood products in different European countries and their compliance with EU legislation. Food Control, 127, 108148.